> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://ephemeron.fr/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Η ανάδυση και η παγίωση του λαϊκισμού στο ελληνόφωνο διαδίκτυο
- URL: https://ephemeron.fr/-ce-b7--ce-b1-ce-bd-ce-ac-ce-b4-cf-85-cf-83-ce-b7--ce-ba-ce-b1-ce-b9--ce-b7--cf-80-ce-b1-ce-b3-ce-af-cf-89-cf-83-ce-b7--cf-84-ce-bf-cf-85--ce-bb-ce-b1-cf-8a-ce-ba-ce-b9-cf-83-ce-bc-ce-b/
- Published: 2010-07-25T08:50:56.000Z
- Updated: 2026-09-18T07:26:15.000Z
- Author: Niκος Smyrnaios
- Tags: Ελληνικά, δημόσια σφαίρα, διαδίκτυο, ιστολόγια, κοινωνία, λαϊκισμός, πολιτική, #Migrated-1789716302530, #wp, #wp-post, #Import 2026-09-18 07:25

![](http://ephemeron.eu/wp-content/uploads/2010/02/blah_blah_blah1.jpg "blah_blah_blah")**Με αφορμή τη δολοφονία του Σωκράτη Γκιόλια και τη συζήτηση που αναπτύχθηκε περί τρωκτικού και ομοίων, αναδημοσιεύω εδώ ένα παλιότερο σχετικό άρθρο.** 

**Η σταδιακή εκλαΐκευση** του “κοινωνικού διαδικτύου” και στην Ελλάδα ενέπνευσε αρχικά πληθώρα αισιόδοξων αναλύσεων και σχολίων σχετικά με την υποτιθέμενη εκ φύσεως θετική επιρροή τους στη δημόσια σφαίρα. Όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η ισχυροποίηση του λαϊκισμού και της μισαλλοδοξίας σε ένα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας είναι πλέον ορατή και στη διαδικτυακή έκφραση της.

**Όπως** [**έγραφα πριν από σχεδόν δύο χρόνια**](http://smyrnaios.net/archives/114?ref=ephemeron.fr), *“ενα από τα βασικά επιχειρήματα των τεχνόφιλων διανοούμενων το οποίο ανακυκλώνεται άκριτα από τα ΜΜΕ είναι η υποτιθέμενη «δημοκρατική » φύση των εφαρμογών Web 2.0\. Σύμφωνα με αυτή την επιχειρηματολογία, η συμμετοχική φύση των νέων μέσων, λόγω των τεχνικών χαρακτηριστικών τους, δίνει την δυνατότητα σε όλους να εκφραστούν στη δημόσια σφαίρα αλλά και να συμμετάσχουν άμεσα στην διαμόρφωση της δυνητικής « κοινής γνώμης ».*

**Η εξέλιξη αυτή, που χαρακτηρίζεται* συχνά ως « τεχνολογική επανάσταση », θεωρείται από πολλούς ως η μήτρα κοσμογονικών εξελίξεων στο χώρο της μαζικής επικοινωνίας και εν τέλει ως παράγοντας βελτίωσης της ίδιας της δημοκρατίας. Το βασικό πρόβλημα αυτών των προσεγγίσεων είναι ότι από τη μία υπερτιμούν τον ριζοσπαστικό χαρακτήρα των νέων τεχνολογιών και δη του λεγόμενου Web 2.0, ενώ ταυτόχρονα υποτιμούν τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές ανισότητες που χαρακτηρίζουν τη χρήση τους.”*  
  
**Πράγματι, η εισαγωγή** των νέων μέσων στην κοινωνία γίνεται σε συνεχή αλληλεπίδραση με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Δεν είναι τόσο η τεχνολογία που αλλάζει τους συσχετισμούς και τον πολιτισμό μιας κοινωνίας, όσο αυτοί που διαμορφώνουν τις συνθήκες οικειοποίησης της τεχνολογίας από το ευρύ κοινό. Το ίδιο συμβαίνει και με τη δημόσια έκφραση που αποτελούν τα ελληνόφωνα ιστολόγια και κοινωνικά δίκτυα.  
  
**Στην πρώτη περίοδο ανάπτυξης** των ελληνόφωνων νέων μέσων, η ελιτίστικη υφή της κοινωνικής τους βάσης δικαιολογούσε και την σχετική ομοιογένεια, με λίγες εξαιρέσεις, συμπεριφορών και περιεχομένων που αναπτύσσονταν σε αυτά. Για παράδειγμα, ο “πρωτοπόρος” πληθυσμός της ελληνόφωνης μπλογκοσφαίρας παρουσίαζε κοινά κοινωνιολογικά, τεχνολογικά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά: νέοι χρήστες ως επί το πλείστον, με υψηλή μόρφωση, σημαντικές τεχνικές δεξιότητες, υψηλό διανοητικό/οικονομικό κεφάλαιο και φιλελεύθερη προσέγγιση σε ότι αφορά τις ατομικές ελευθερίες και δικαιώματα.

**Σαφώς και αυτά τα χαρακτηριστικά** δεν είναι αντιπροσωπευτικά της ελληνικής κοινωνίας στο σύνολο της. Όμως, παρόλες τις κατά καιρούς συγκρούσεις και διαμάχες είτε επί προσωπικού είτε με βαθύτερα πολιτικά αίτια, η συναίνεση στα βασικά ζητήματα νετικέτας και ανοχής της διαφορετικότητας, που επέτρεπε αν μη τι άλλο μια μορφή διαλόγου, ήταν υπαρκτή, έστω κι αν το τίμημα ήταν η περιχαράκωση του διαδικτυακού χώρου από τις σκληρές αντιφάσεις που διατρέχουν την ελληνική κοινωνία.

**Έχω την εντύπωση ότι πλέον** το ελληνικό διαδίκτυο έχει απολέσει αυτή τη συναίνεση. Η μαζική εισροή νέων χρηστών κατέστησε σταδιακά την μπλογκοφαίρα και τα κοινωνικά δίκτυα αντιπροσωπευτική ενός όλο και μεγαλύτερου τμήματος της ελληνικής κοινωνίας. Εκτός από τα προφανή θετικά στοιχεία της μαζικής διαδικτυακής έκφρασης των Ελλήνων πολιτών, η τάση αυτή μετουσίωσε επίσης και τις χρόνιες παθογένειες της ελληνικής δημόσιας σφαίρας: λαϊκισμός, μισαλλοδοξία, χειραγώγηση, ξενοφοβία.  
  
**Ο πολλαπλασιασμός των “ανεξάρτητων”**ιστολογίων που προβάλουν ένα συνονθύλευμα “ειδήσεων” και “αποκαλύψεων” με κίτρινο περιεχόμενο και η υψηλή επισκεψιμότητα τους αποδεικνύει του λόγου το αληθές. Το ίδιο και τα χιλιάδες ανώνυμα, προσβλητικά και αφοριστικά σχόλια που κατακλύζουν το ελληνόφωνο διαδίκτυο. Πλέον, η διάρθρωση τους με “επίσημα” ΜΜΕ παρόμοιας φύσης αλλά και με την άκρα δεξιά είναι συστημική. Απόδειξη η ενορχήστρωση λασπολογικών εκστρατειών ενάντια ανθρώπων με αξιόλογη δημόσια παρουσία όπως, μεταξύ πολλών, η [Αφροδίτη Αλ Σαλέχ](http://afroditealsalech.blogspot.com/?ref=ephemeron.fr), ο [Παναγιώτης Βρυώνης](http://rec-on.blogspot.com/2010/01/blog-post.html?ref=ephemeron.fr) ή ο [Στέλιος Κούλογλου](http://tvxs.gr/news/%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CE%B4%CE%B1-tvxs/%CE%B1%CE%BA%CF%81%CE%BF%CE%B4%CE%B5%CE%BE%CE%B9%CE%BF%CE%AF-%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%80%CE%BB%CE%BF%CE%BA%CE%AE-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CE%B8%CE%AD%CF%83%CE%B7-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CF%81%CF%84-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%BB%CE%BF%CF%85?ref=ephemeron.fr).

**Πως όμως θα μπορούσε η εξέλιξη** να είναι διαφορετική σε μια κοινωνία που γαλουχήθηκε επικοινωνιακά από τα κραυγάζοντα τηλεοπτικά παράθυρα και τα λάγνα μεσημεριανάδικα; Ποια θα μπορούσε να ήταν η διαδικτυακή μετάφραση ενός πολιτικού και δημοσιογραφικού συστήματος βασισμένου στη χειραγώγηση και στην λογική του νόμιμου που είναι και ηθικό; Όχι μόνο η εκλαΐκευση των νέων μέσων δεν φαίνεται στην παρούσα φάση να αντιβαίνει στα παραπάνω αλλά οξύνει το πρόβλημα μέσω της ασυδοσίας που επιτρέπει η ανωνυμία, όπως έχει [αναφέρει κατ' επανάληψη ο Μανώλης Ανδριωτάκης. ](https://ephemeron.fr/content/files/2026/09/sikofantika.html)  
**Κάποιος μπορεί να απαντήσει** ότι η σημερινή κατάσταση δεν είναι παρά παιδική αρρώστια του ελληνόφωνου διαδικτύου. Η ωρίμανση των χρήσεων θα φέρει και την αντίστοιχη εξισορρόπηση. Το επιχείρημα έχει βάση. Πράγματι ο αρνητικός τεχνολογικός ντετερμινισμός όπως εκφράζεται για παράδειγμα από τον [Andrew Keen](http://www.amazon.com/Cult-Amateur-MySpace-user-generated-destroying/dp/0385520816/ref=pd%5Fsim%5Fb%5F10?ref=ephemeron.fr) είναι το ίδιο λαθεμένος με την άκρατη τεχνοφιλία. Όμως τα παραδείγματα πιο ώριμων διαδικτυακά χωρών δείχνουν ότι τελικά τα νέα, όπως και τα παλιά μέσα, δεν είναι άλλο παρά ένας, έστω παραμορφωτικός, καθρέφτης της ίδιας της κοινωνίας που τα γέννησε. Τα φαινόμενα που περιέγραψα δεν θα παύσουν, δυστυχώς, όσο η ελληνική κοινωνία θα βρίσκεται στο σημερινό τέλμα της οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής και αξιακής κρίσης.

***Να συμπληρώσω ότι, όπως αναφέρω και στη συζήτηση που γίνεται παρακάτω στα σχόλια, είμαι αντίθετος σε κάθε προσπάθεια επιβολής της επωνυμίας στα ιστολόγια από τα πάνω. Έχω μάθει εκατοντάδες πράγματα και έχω συγκινηθεί πολλές φορές διαβάζωντας κείμενα ανώνυμων και ψευδώνυμων ιστολόγων με αξιοπρέπεια και βάθος. Καμία σχέση δεν έχουν όλοι αυτοί με την κατάσταση που περιγράφω παραπάνω.***

***Κι*** [***ένα παλιότερο σχετικό ποστ*** ](https://ephemeron.fr/%cf%84%ce%bf-press-gr-%ce%b7-%ce%bd%ce%b5%ce%bf%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%80%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b9%ce%ba%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%ce%b9/)***για την περίπτωση του press-gr***

***Γράφουν επίσης δύο θύματα του Τρωκτικού, ο*** [***Κούλογλου στο Tvxs***](http://tvxs.gr/news/%CE%AF%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%BD%CE%B5%CF%84-%CE%BC%CE%BC%CE%B5/%CF%86%CF%8C%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%BA%CF%84%CF%85%CE%BF-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%BB%CE%BF%CF%85?ref=ephemeron.fr) ***κι ο*** [***Τσαγκαρουσιάνος στη Lifo***](http://www.lifo.gr/mag/columns/3110?ref=ephemeron.fr)

***Μια***[ ***πρόταση για ένα πλαίσιο αρχών και αξιών για δημοσιογραφικά blog*** ](https://ephemeron.fr/content/files/2026/09/proposal.html)***από τον Μανώλη Ανδριωτάκη***

***Σκέψεις πάνω στο θέμα*** [***από τον Προκόπη Δούκα***](http://prokopisdoukas.blogspot.com/2010/07/blog-post%5F21.html?ref=ephemeron.fr)

***Και μια ψευδώνυμη μπλόγγερ με τα όλα της που δεν καταλαβαίνει από ξύλινη γλώσσα:*** [***Η μάγισσα Κίρκη γράφει σχετικά***](http://magissa-kirki.blogspot.com/2010/07/superstar.html?ref=ephemeron.fr).